Κυριακή, 18 Αυγούστου 2019

ev media-logo

Και ο Ζάππας στη μάχη του Κεφαλοβρύσου. Ο εθνικός ευεργέτης που πολέμησε δίπλα στον Μάρκο Μπότσαρη, του Πύρρου Νάτση

Άρθρο* από την έντυπη έκδοση της 31/7/2019

Ζάππειο Μέγαρο. Ένα εμβληματικό και από τα πιο περικαλλή κτίρια της Αθήνας, προσφορά στην πατρίδα του μεγάλου ευεργέτη Ευάγγελου Ζάππα. Οι γνώσεις των περισσότερων φτάνουν μέχρι εκεί και ελάχιστοι γνωρίζουν τη μεγάλη προσφορά του στην επανάσταση του 1821 και λιγότεροι ακόμα τη σχέση του με τον ήρωα του Κεφαλοβρύσου, Μάρκο Μπότσαρη.zappas-euaggelos1

Ήταν από του λίγους φιλάνθρωπους που ευεργέτησε όχι μόνο τη γενέτειρά του αλλά και τις χώρες στις οποίες εργάστηκε. Ο πρώτος που εισηγήθηκε την αναβίωση των Ολυμπιακών Αγώνων και χρηματοδότησε την αναστήλωση του Παναθηναϊκού Σταδίου. Το ξακουστό Ζάππειο Μέγαρο των Αθηνών φέρει τη σφραγίδα του Ζάππα, καθώς ήθελε να φτιάξει έναν χώρο να στεγάσει εκεί τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας.

Ίσως, όμως, δεν πρέπει να αναγνωρίζεται ο Ζάππας μόνο για τη δημιουργία ενός Μεγάρου για Ολυμπιακούς Αγώνες -είναι πολύ ευρύτερη η συνεισφορά του. Ο Ζάππας δημιουργεί ιδεολογία κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες…

Στο περιστύλιο του Ζαππείου υπάρχει μια χρυσή πλακέτα που συνήθως περνάει απαρατήρητη από τους πολλούς επισκέπτες, αλλά αιφνιδιάζει τους παρατηρητικούς. Στο σημείο αυτό είναι τοποθετημένη και εντοιχισμένη η κεφαλή του Ευάγγελου Ζάππα. Τα οστά του είναι θαμμένα στην αυλή του σχολείου που ίδρυσε στο χωριό που γεννήθηκε, στο Λάμποβο της Βορείου Ηπείρου.

Το έργο του ως ευεργέτη είναι γνωστό σε όλους. Ως Αγωνιστή του 1821 σχεδόν άγνωστο…

Γιος ενός εμπόρου από το Αργυρόκαστρο, από τα δεκατρία του χρόνια στρατολογήθηκε για τη σωματοφυλακή του Αλή Πασά. Ο Ζάππας υπηρέτησε τον Πασά των Ιωαννίνων μέχρι τα είκοσί του χρόνια. Εγκατάλειψε την αυλή αμέσως μόλις ξέσπασε η επανάσταση. Ενώθηκε με τους Σουλιώτες που πολεμούσαν υπό τον Μάρκο Μπότσαρη και έγινε πρωτοπαλίκαρό του στον αγώνα. Πολέμησε στο πλευρό του σε όλες τις περιπέτειες των Σουλιωτών με τον Αλή Πάσα και τα σουλτανικά στρατεύματα και μετά την πτώση του Σουλίου ρίχτηκε με τα μούτρα στην Επανάσταση του 1821.

Έδωσε γενναίες μάχες στο Σούλι και στη συνέχεια κατέφυγε στο Μεσολόγγι. Πολέμησε όπου πολέμησε ο Μπότσαρης, στο Κομπότι της Άρτας, στη Μάχη του Πέτα, στην πρώτη πολιορκία του Μεσολογγίου. Έγινε υπασπιστής του και ήταν παρών στη Μάχη του Κεφαλόβρυσου το καλοκαίρι του 1823.

Ο Ιταλός ζωγράφος του Μπότσαρη, Λουντοβίκο Λιπαρίνι, στο έργο του "Ο θάνατος του Μάρκο Μπότσαρη" (1841) που σώζεται στο Δημοτικό Μουσείο του Τριέστε , ίσως έχει απαθανατίσει και τον υπασπιστή του Ηρώα… Ίσως η μορφή του υπάρχει και σε άλλους πίνακες με θέμα το θάνατο του παλικαριού στο Καρπενήσι.

Όταν ο Μάρκος Μπότσαρης πέθανε, συνέχισε να μάχεται στο πλευρό του Κώστα Μπότσαρη, του Νικολάου Ζέρβα, του Λάμπρου Βέϊκου και του Πανουργιά. Το 1824 ήταν ταξίαρχος και διοικητής στο βλαχοχώρια της Αιτωλοακαρνανίας. Να πως περιγράφει ο ευεργέτης τη δράση του στον απελευθερωτικό αγώνα.

«Από το έτος 1821 ως και το 1830 δούλευσα πιστότατα την πατρίδα μου ως στρατιωτικός. Πάντα υπό την οδηγία του Μάρκο Μπότσαρη σε όλους τους πολέμους του Σουλίου. Μετέπειτα επέρασα εις τα Σάλωνα (Μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας, η πόλη ξαναπήρε επίσημα το αρχαίο όνομα Άμφισσα το 1833.) υπό τις οδηγίες του Πανουργιά. Εις όλους τους πολέμους της Ανατολικής Ελλάδας, Βασιλικών, Θερμοπύλων, Γραβιάς, κ.α. υπό την οδηγιών του αθανάτου αρχικαπετάνιου Κίτσου Τζαβέλα, ως ο επικεφαλής όλων των βλαχοχωριών του Σαλώνου, με βαθμό Ταξίαρχου».

Το πρωτοπαλίκαρο του Μπότσαρη αρνήθηκε την αποζημίωση των αγωνιστών, έφυγε πάμφτωχος από την Ελλάδα και πολυτραυματίας, πήγε στη Ρουμανία, έκανε μεγάλη περιουσία και έγινε εθνικός ευεργέτης. Στην Ελλάδα δεν επέστρεψε ποτέ.

Κατάφερε να δημιουργήσει ένα δίκτυο Ζαππείων που προήγαγαν τον πολιτισμό σε μεγάλες πόλεις του κόσμου. Ανήκει ο Ευάγγελος Ζάππας σε κείνους του Έλληνες που τα έδωσαν όλα για την πατρίδα. Οφείλουμε μεγάλη ευγνωμοσύνη στον μεγάλο άνδρα, που τυχαίνει να είναι δυο φορές ήρωας, της Ανεξαρτησίας και της Ευεργεσίας.

Σε λίγες μέρες θα γιορτάσουμε πάλι τα «Μποτσάρεια» που έχουν εξελιχθεί σε ωραίο θεσμό της πόλης μας. Θα είχε ενδιαφέρον η διοργάνωση να πάρει την πρωτοβουλία για να δημιουργηθούν γέφυρες επικοινωνίας και συνεργασίας με του Ίδρυμα και το Ζάππειο Μέγαρο. (το Δ.Σ. της Επιτροπής Ολυμπίων και Κληροδοτημάτων - ΕΟΚ, Ζάππειον Επιτροπή, Φίλοι του Ζαππείου).

Και με την ευκαιρία του εορτασμού των «Μποτσαρείων» ας μνημονεύσουμε μεταξύ των άλλων και το μεγάλο ευεργέτη που πολέμησε στο πλάι του Μάρκου Μπότσαρη, τον Ευάγγελο Ζάππα, γιατί μνημονεύοντας τους ήρωες μας μεταλαμπαδεύουμε στους νεωτέρους τις αρχές, τις άξιες και τα ιδεώδη που υπηρέτησαν.


Πύρρος Νάτσης

Καρπενήσι 27/7/2019