Greek Albanian English French German Italian Portuguese Russian Spanish Turkish
Τρίτη, 22 Μαΐου 2018

ev media-logo


Ένας νηφάλιος διάλογος. Ο Διονύσης Παρούτσας ανταλλάσσει απόψεις για το Μακεδονικό. Η επιστολή Θεοδωράκη, ο Τίτο και το σήμερα

Όπως θα ήταν ίσως αναμενόμενο, το προτελευταίο σημείωμα αυτής της στήλης σχετικά με το κυοφορούμενο όνομα των Σκοπίων, προκάλεσε ποικίλες αντιδράσεις αναγνωστών οι οποίες κυμαίνονταν από την πλήρη συμφωνία μέχρι την πλήρη διαφωνία. Στο πλαίσιο αυτό έλαβα μια ηλεκτρονική επιστολή από τον γνωστό μουσικό της πόλης μας, τον κ. Αναστάσιο Ηλιόπουλο, ο οποίος, προκειμένου να στηρίξει τη θέση του για τη μη χρήση του ονόματος Μακεδονία από τους βόρειους γείτονές μας, παραπέμπει σε σχετική επιστολή του Μίκη Θεοδωράκη. Συγκεκριμένα ο κ. Ηλιόπουλος έγραψε:788

"Αγαπητέ, κύριε Παρούτσα,.

Σας ευχαριστούμε γιατί με τα άρθρα σας μας κινητοποιείτε σε γόνιμο διάλογο. Ένα άρθρο σας αποστέλλω, μπορεί να το έχετε ήδη υπ' όψιν σας, για προβληματισμό. Με εντυπωσιάζει ο τρόπος που ο Μίκης Θεοδωράκης απαντά: με καθαρότητα, με ευθύτητα και γνώση των πραγμάτων. Κάτι που δεν έχει ο λόγος των πολιτικών μας. Ηθελημένα; Προϊόν πιέσεων; Δεν θέλω να κατηγορήσω και να τους βάλω όλους σε ένα τσουβάλι. Ελπίζω να συνεχιστεί ο διάλογος και ο προβληματισμός μακριά από "εθνικιστικές κορώνες", όπως επισημαίνετε. Έρρωσθε"

Ο κ. Ηλιόπουλος είναι γνωστός στην πόλη μας για την ευθυκρισία, το ήθος και την ποιότητα του χαρακτήρα του και δεν έχει ανάγκη επιβεβαίωσης από κανέναν. Εντούτοις η επιστολή αυτή, το αποδεικνύει για μια ακόμη φορά, και είναι προς τιμήν της στήλης που την προκάλεσε. Κατά συνέπεια αξίζει τον κόπο, έστω και ενημερωτικά να αναφερθούμε στο συγκεκριμένο κείμενο του Μίκη Θεοδωράκη, ώστε να σχηματίσουμε μια σφαιρικότερη άποψη.

Στο κείμενο αυτό, του οποίου για λόγους οικονομίας χώρου παραθέτουμε τα κύρια σημεία (ολόκληρο υπάρχει σε ιστοσελίδα του "Πρώτου Θέματος"*), ο Μίκης Θεοδωράκης αρνείται τη χρήση του όρου Μακεδονία στο όνομα της γειτονικής χώρας, κάνοντας μια ιστορική αναδρομή σε γεγονότα που έζησε ο ίδιος.

Συγκεκριμένα αναφέρει ότι πριν τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν το νεαρό και αδύνατο τότε ΚΚΕ θέλησε να γίνει μέλος της Κομμουνιστικής Διεθνούς (Μόσχα), το Βουλγαρικό και το Γιουγκοσλαβικό Κομμουνιστικό Κόμμα έθεσαν ως προϋπόθεση για την ένταξή του να δηλώσει ότι συμφωνεί να σχηματισθεί ανεξάρτητο κομμουνιστικό κράτος με το όνομα «Μακεδονία» που να συμπεριλαμβάνει όλη την Βόρειο Ελλάδα. Όπως ήταν φυσικό, ξεσηκώθηκε θύελλα στην Ελλάδα, που ανάγκασε το ΚΚΕ να αναθεωρήσει αυτή τη θέση.

Στο τέλος του πολέμου, δημιουργήθηκε η Κομμουνιστική Γιουγκοσλαβία και τότε ο Τίτο έδωσε στο νότιο τμήμα της χώρας, στην περιοχή του Βαρδάρη, το όνομα «Μακεδονία», με την ελπίδα ότι θα μπορούσε να βρεθεί στο μέλλον η ευκαιρία να φτάσουν τα σύνορα της χώρας του στο Αιγαίο. Τότε δημιουργήθηκε ο μύθος της καταγωγής των κατοίκων της περιοχής αυτής από τον Μέγα Αλέξανδρο και η Μεγάλη Ιδέα του Αλυτρωτισμού με την οποία γαλουχήθηκαν πολλές γενιές, που θεωρούν πλέον τον εαυτό τους "Μακεδόνες", αφού με τον μύθο αυτόν μεγάλωσαν.

Κάποια στιγμή ο Μ. Θεοδωράκης βρέθηκε στην "Γιουγκοσλαυία, προσκεκλημένος του σ. Τίτο που τόσο θαύμαζε και εκτιμούσε" (sic). Εκεί ήλθαν σε έντονη αντιπαράθεση, όταν διαπίστωσε ότι εκείνος πίστευε πως νομιμοποιούνταν να δημιουργήσει μια κομμουνιστική, "τεχνητή" Μακεδονία εις βάρος μιας χώρας καπιταλιστικής όπως ήταν η Ελλάδα.

Η απάντηση του Θεοδωράκη, βάζει στις πραγματικές του βάσεις το πρόβλημα, το οποίο, κατά τη γνώμη μου, δεν είναι τόσο το όνομα αλλά η παραπληροφόρηση των κατοίκων αυτής της χώρας, η παραποίηση της ιστορίας και η συνέχιση των αλυτρωτικών τους βλέψεων

Εάν, λόγου χάρη, το νέο κράτος ονομαζόταν "Βαρδαρία", αλλά στο σύνταγμά του και τα σχολικά του βιβλία είχε νύξεις ότι ο λαός αυτής της Βαρδαρίας είναι απόγονοι του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ότι τα αδέρφια τους είναι σκλαβωμένα στην "κακή Ελλάδα", ότι στο πέρασμα της Ιστορίας η Ελλάδα προέβη σε εθνοκαθάρσεις, ότι οι κάτοικοί του έχουν δικαίωμα να διεκδικήσουν περιουσίες στη Βόρεια Ελλάδα και άλλα τέτοια εξωφρενικά ψεύδη, θα είχαμε άραγε μια καλή συμφωνία; 

Αν όμως ονομάζονταν π.χ. "Νεομακεδόνες", αυτό από μόνο του θα δήλωνε ότι δεν έχουν καμία σχέση με τους "κανονικούς" Μακεδόνες. Θα είχε και μια ιστορική αλήθεια στη βάση του ότι, η Μακεδονία του Αλέξανδρου ήταν αυτή που έχουμε σήμερα εμείς ενώ η "νέα" Μακεδονία ήταν οι περιοχές των Βαλκανίων που κατέκτησε και ονομάζονταν έτσι εδώ και 2000 χρόνια. Οι διαπραγματευτές μας κόπτονται συνεχώς και λένε ότι θέλουμε ρητή ανάκληση των "αλυτρωτικών βλέψεων", εννοούν δηλαδή ότι στη συμφωνία πρέπει να περιλαμβάνονται συγκεκριμένα κεφάλαια που ουσιαστικά θα ανατρέπουν την πολιτική του Τίτο. 

Κάποιοι πιστεύουν ότι τίποτε δεν θα τους εμποδίσει να συμφωνήσουν τώρα και να επαναλάβουν την ίδια τακτική αργότερα. Αυτό όμως, δεν μπορεί να ισχύει, διότι μια υπογεγραμμένη συνθήκη είναι μια υπογεγραμμένη συνθήκη. Εδώ ακόμα κι ο Ερντογάν δεν μπορεί να αναθεωρήσει τη Συνθήκη της Λωζάννης. Φωνάζει, διαμαρτύρεται, απειλεί, αλλά δεν κατορθώνει τίποτε.

Σε τέτοια σπουδαία ζητήματα δεν χωρούν διχαστικές αντιπαραθέσεις. Φυσικά δεν μπορούμε να συμφωνήσουμε όλοι και φυσικά είναι δύσκολο να δεχθούμε το όνομα "Μακεδονία" να χρησιμοποιείται από αλλοεθνείς. Εντούτοις, αυτό είναι μια συναισθηματική προσέγγιση και η εξωτερική πολιτική δεν μπορεί να ασκείται επί αυτής της βάσης. Η ρεαλιστική θέση είναι να λήξουμε οριστικά το θέμα κυρίως προς όφελος της χώρας μας αλλά και των γειτόνων.

Διότι, αν λυθεί το ζήτημα, θα σταματήσει επιτέλους αυτή η πολεμική ατμόσφαιρα με μια μικρή χώρα που θα μπορούσε να είναι πιστός μας σύμμαχος. Θα αποδυναμωθούν όσοι χτίζουν καριέρες με λαϊκίστικες συμπεριφορές και εθνικιστικές κορώνες και θα σταματήσει επιτέλους η απραξία και οι αναβολές που είναι εις βάρος των συμφερόντων του Ελληνισμού, αφού κάθε φορά που ένα μέλος των Ηνωμένων Εθνών αναγνωρίζει την “Δημοκρατία της Μακεδονίας”, η ελληνική διπλωματία ηττάται και αποδυναμώνεται. Θα πάψει ο αλυτρωτισμός και οι γείτονες μας θα αλλάξουν το Σύνταγμά τους και τα σχολικά τους βιβλία, έτσι ώστε να μη μεγαλώνουν τα παιδιά τους με μίσος για την Ελλάδα. Η Θεσσαλονίκη θα πάρει τη θέση που της αξίζει ως πρωτεύουσα των Βαλκανίων και κυρίως θα αποτραπεί η δημιουργία “του μουσουλμανικού τόξου της μητέρας Τουρκίας” και της “μεγάλης Αλβανίας”**.

Μπορούμε όμως να εμπιστευτούμε τους πολιτικούς μας ότι θα κάνουν αυτό που πρέπει; Στη συνέχεια της αλληλογραφίας μας με τον κ. Ηλιόπουλο, έγραψα κάποια στιγμή ότι μπορεί να γίνει "…διότι δεν είναι τα άτομα αλλά οι κοινωνικές και οι ιστορικές συνθήκες που επιβάλλουν την τάδε ή την δείνα δράση."

Αυτό, βέβαια, τον οδήγησε να ανταπαντήσει ότι "οι άξιοι πολιτικοί είναι αυτοί που δημιουργούνε τις ανάλογες συνθήκες, κάνουν τομή και τελικά δημιουργούν Ιστορία. Μήπως εννοείτε ότι είμαστε υποχρεωμένοι να πάρουμε κάποιες αποφάσεις γιατί τελικά δεν έχουμε εθνική πολιτική αλλά πιεζόμαστε από εξωτερικούς παράγοντες; Δεν βλέπετε ότι οι Τούρκοι ανεξαρτήτως των γύρω συνθηκών και των πιέσεων έχουν αταλάντευτη πολιτική;  Και πως κατορθώνει ένα τόσο μικρό και εξαρτώμενο κρατίδιο, όπως η ΦΥΡΟΜ να έχει δυνατή φωνή στο εξωτερικό;"

Φυσικά η απάντησή του είναι εύλογη και σωστή, καθώς ερμήνευσε τη θέση μου υπό το πρίσμα του ότι "δεν μπορούμε να κάνουμε κάτι άλλο γιατί μας πιέζουν".

Δεν ήταν όμως αυτό που ήθελα να πω. Αυτό που εννοούσα ήταν ότι ο Περικλής, για παράδειγμα, δεν είναι αυτός που πρέπει να πιστώνεται τον χρυσό αιώνα της αθηναϊκής δημοκρατίας. Η Αθήνα είχε χρήματα από τους Περσικούς Πολέμους, ανέπτυξε πολιτισμό, εφηύρε τη Φιλοσοφία, το Θέατρο, τις Τέχνες. Όποιος και να ήταν λοιπόν στη θέση του Περικλή εκείνα τα χρόνια, νομοτελειακά, θα έχτιζε τον Παρθενώνα.

Με τον ίδιο τρόπο δεν έφτιαξε ο Άρης Βελουχιώτης την Εθνική Αντίσταση. Η υποδούλωση στους Γερμανούς, η εθνική υπερηφάνεια, ο μηχανισμός του ΚΚΕ που υφίστατο, το ορεινό περιβάλλον, θα είχαν οδηγήσει νομοτελειακά σε μια άλλη Δομνίστα, έναν άλλο κομμουνιστή ηγέτη να αναλάβει τις ίδιες πρωτοβουλίες και να ιδρυθεί τελικά ένα άλλο ΕΑΜ.

Συνακόλουθα, λοιπόν, δεν είναι ο Τσίπρας και ο Κοτζιάς που διαπραγματεύονται για μας. Είναι η ίδια η τρισχιλιετής Ιστορία της πατρίδας μας, είναι η χρονική συγκυρία και ο συσχετισμός δυνάμεων σε παγκόσμιο επίπεδο που ωθούν τους ηγέτες και το μόνο που μπορούμε να κάνουμε ως "ιστορικά υποκείμενα" είναι να στηρίζουμε τις προσπάθειές τους για το καλύτερο ένθεν κακείθεν, δηλαδή επικροτώντας ή αποδοκιμάζοντας.

Υπ' αυτό το πρίσμα και η αντίδραση των πολιτών, του καθενός από εμάς, έχει μεγάλη αξία. Ας μη ξεχνάμε ότι ακόμα και το πέταγμα μιας πεταλούδας στην Κίνα μπορεί να ρίξει το χρηματιστήριο στη Νέα Υόρκη, σύμφωνα με τη θεωρία του χάους.

Η αντίδραση των πολιτών όμως πρέπει να είναι εμπεριστατωμένη, ψαγμένη, ρεαλιστική. Να μη διχάζει, να μην θεωρεί εξ ορισμού ότι οι πολιτικοί μας είναι προδότες και απάτριδες, να τους παρέχεται τουλάχιστον το ελαφρυντικό των καλών προθέσεων.

Με λίγα λόγια απαιτείται διάλογος νηφάλιος, σαν αυτόν που είχαμε με τον αγαπητό κ. Ηλιόπουλο, κάτι που όπως γράφτηκε και παραπάνω περιποιεί ιδιαίτερη τιμή για τη στήλη.

 

Παραπομπές:

* http://www.protothema.gr/greece/article/750444/otan-o-tito-zitise-apo-ton-miki-theodoraki-na-grapsei-mousiki-gia-ti-sklavomeni-makedonia/

** https://www.altsantiri.gr/parapolitika/theodorakis-afti-ine-logi-pou-den-ime-sto-syllalitirio/