Δευτέρα, 17 Ιουνίου 2019

ev media-logo

Αποκριάτικα παραλειπόμενα. Ο Διον. Παρούτσας σχολιάζει δύο αντικρουόμενες απόψεις περί Αποκριάς και προτείνει τον μεσαίο δρόμο

Τηρώντας το… πατροπαράδοτο έθιμο της αναδημοσίευσης του συγκεκριμένου άρθρου, επανερχόμαστε και πάλι στο θέμα των ημερών. Με λίγα λόγια, αυτές τις μέρες της Αποκριάς που έρχονται, με όλη την περιρρέουσα ατμόσφαιρα χαράς και ανεμελιάς που επικρατεί, και παρ’ όλες τις φιλότιμες προσπάθειες διάφορων συλλόγων, δημοτικών φορέων και άλλων …ευαγών ιδρυμάτων να μας κάνουν να αισθανθούμε ότι κάτι διαφορετικό πρέπει να αισθανθούμε, υπάρχουν κάποιοι που επιμένουν ότι όλα αυτά είναι ανούσια και χωρίς πραγματικό νόημα.apokries-arxeioo1

Στην πραγματικότητα ορισμένοι πιστεύουν πως το αποκριάτικο μασκάρεμα και αυτός ο μικροπανικός που διατρέχεται από ένα έντονο ερωτικό στοιχείο είναι εντελώς αντίθετα με την καθημερινότητά μας σε τέτοιο βαθμό που δεν θα έπρεπε καν να υφίστανται. Έτσι καταδικάζουν τις μάσκες και αισθάνονται πραγματική δυσφορία όταν βλέπουν ανθρώπους να μεταλλάσσονται και να συμπεριφέρονται με τρόπους που στην καθημερινή τους ζωή δεν θα τολμούσαν.

Αυτό όμως που επιβάλλει όλες αυτές τις εκδηλώσεις, είναι ακριβώς η ιδέα της ανατροπής της τάξης του κόσμου, η αμφισβήτηση των αξιών και της ιεραρχίας, η κατάργηση των ορίων και των καθιερωμένων νόμων. Γι’ αυτό και οι περισσότεροι ντύνονται παπάδες, άτομα του αντίθετου φύλου, ζάπλουτοι Σαουδάραβες... Είναι σαν το πέρασμα και ο κύκλος του χρόνου να φέρνει την ανατροπή του κόσμου σε επίπεδο κοινωνικό. Μπαίνουν άλλοι νόμοι, αυτοί του αγέραστου και προσωρινού Καρναβαλιού και όλα ορίζονται και πάλι από την αρχή, αλλά αυτή τη φορά ανάποδα.

Εφόσον οι «περιθωριακοί» και οι κατώτερες τάξεις, οι «λαϊκοί» τύποι, αναλαμβάνουν να συμμετάσχουν στη γιορτή και εν πολλοίς να τη διοργανώσουν. το αναποδογύρισμα έχει ήδη αρχίσει. Θα ολοκληρωθεί μέσα από τις μεταμφιέσεις και την διακωμώδηση μέσω των παρωδιών και θα διατυμπανίσει την κρυμμένη αλήθεια μέσα από τον αποκαλυπτικό τολμηρό λόγο των αποκριάτικων τραγουδιών.

Η ανατροπή συντελείται μέσα από τις μεταμφιέσεις και τα δρώμενα, όπου τα άτομα δεν μπορούν να καθοριστούν ούτε από το φύλο, ούτε από την ηλικία, ούτε καν από το ζωικό είδος τους: οι άνδρες γίνονται γυναίκες, οι γυναίκες άνδρες, οι φτωχοί αρχοντάδες, οι παλαβοί βασιλιάδες, οι γριές λεχώνες, οι άνθρωποι ζώα, οι ιερουργίες φάρσες, μέσα σ’ ένα γενικό χαοτικό κλίμα, όπου η τρέλα αντικαθιστά τη σοβαρότητα, η κατάχρηση τη συνήθη τιμιότητα, ο αισθησιασμός την εγκράτεια, η ανεξέλεγκτη σεξουαλικότητα τον αυστηρό έλεγχο, η αταξία την τάξη.

Στην πρώτη γραμμή αυτής της παράταξης υπάρχει ασφαλώς και η Εκκλησία, που από το έτος 692 ήδη, αρνείται τα έθιμα του Καρναβαλιού, και καλεί τους πιστούς να απέχουν από αυτά, γιατί τα θεωρεί άμεσα συνδεδεμένα με την λατρεία των «εθνικών» και παρ’ όλο που άλλα έθιμα τα εγκολπώθηκε, τα συγκεκριμένα θεώρησε ότι είναι αδύνατον να συνυφανθούν με τη λογική και την πίστη της. Πιστεύει η Εκκλησία πως ο άκρατος Διονυσιασμός είναι ένας ακόμα δρόμος προς τον Διάβολο και τις παγίδες του, και ότι η εγκατάλειψη της χριστιανικής εγκράτειας, ακόμα και για μια μόνο εβδομάδα πριν τον δύσκολο δρόμο της Μεγάλης Σαρακοστής (για εκείνους που την τηρούν ακόμα) είναι απαράδεκτη.

Από την άλλη υπάρχουν και εκείνοι -και δεν είναι λίγοι - που φρονούν ότι μια φορά το χρόνο ο καθένας έχει δικαίωμα να υποδυθεί για λίγο αυτό που δεν μπορεί να είναι στην καθημερινή ζωή του, ο καθένας και η καθεμιά έχει δικαίωμα να φωνάξει αυτά που τον ενοχλούν έστω και τις Απόκριες, αφού δεν έχει την πολυτέλεια να το κάνει τις υπόλοιπες μέρες ή ακόμα και να βιώσει έναν ερωτισμό που η καθημερινότητα μας τον αρνείται πεισματικά με τις βιοποριστικές πιέσεις και τα άγχη της… Δικαιολογούν με τον τρόπο αυτό κάθε παρεκτροπή και πιστεύουν ότι τα πάντα δικαιολογούνται σ’ ένα κλίμα ευφορίας και γλεντιού.

Η αλήθεια ασφαλώς θα πρέπει να βρίσκεται κάπου ανάμεσα στις δύο απόψεις. Και είναι απαραίτητο να την εντοπίσουμε γιατί αυτές τις μέρες ακούσαμε πάντα μονόπλευρα την μία ή την άλλη. Και κυρίως γιατί αυτοί που καλούνται να κρίνουν και να αποφασίσουν ποια είναι η σωστή στάση είναι οι νεότεροι και τα παιδιά, οι οποίοι κατά τεκμήριο έχουν και την ασθενέστερη κρίση αφού βρίσκονται ακριβώς στο στάδιο της ανάπτυξής της. Έχουν, λοιπόν, από τη μια την τηλεόραση με τον άκρατο αισθησιασμό και την απροκάλυπτη ερωτική πρόκληση να ωθούν τους πάντες σε ανεξάντλητα ξεφαντώματα, ενώ από την άλλη έχουν την Εκκλησία να τους απαγορεύει σχεδόν τα πάντα.

Κατά συνέπεια τα μηνύματα που δέχονται και από τις δύο αντιπαρατιθέμενες απόψεις είναι ισχυρά και πολλές φορές συγκεχυμένα. Εμείς οι μεγαλύτεροι έχουμε το χρέος να δείξουμε τον μεσαίο δρόμο, το αρχαιοελληνικό μέτρο που καμιά σχέση δεν έχει ασφαλώς με την …αρχαιοελληνική λατρευτική παράδοση των ημερών, ούτε όμως και με την αυστηρή και αδιάλλακτη στάση της Εκκλησίας.

Όταν λοιπόν το παιδί μας ζητήσει τη στολή του για να πάει στο χορό του Συλλόγου του Σχολείου του ή σε κάποιο φιλικό αποκριάτικο πάρτι, εκείνο που πρέπει να κάνουμε είναι να του επιστήσουμε την προσοχή στο κόστος, πιθανώς και στο πόσο επηρεασμένο είναι από τις διαφημίσεις στην επιλογή της στολής ώστε να του διαμορφώσουμε κατ’ αρχήν καταναλωτική συνείδηση.

Στη συνέχεια μια μικρή αναφορά στο νόημα των ημερών και της μεταμφίεσης, χωρίς τις εξάρσεις που προαναφέρθηκαν, καθώς και στη θέση της Εκκλησίας, δίχως πάθος και χωρίς ένταση θα του δείξουν τη σωστή στάση τόσο στην τρυφερή παιδική ηλικία όσο και αργότερα στην εφηβική του επανάσταση, όταν τα πράγματα θα είναι σαφώς δυσκολότερα.

(ΦΩΤΟ ΑΡΧΕΙΟΥ: Απόκριες 2014 στο Καρπενήσι)