Greek Albanian English French German Italian Portuguese Russian Spanish Turkish
Παρασκευή, 24 Νοεμβρίου 2017

ev media-logo

 


Πολιτισμός: Ένα λουλούδι που ανθίζει το καλοκαίρι. Το άρθρο του Διονύση Παρούτσα από την έντυπη έκδοση

Φέτος το καλοκαίρι, οι εκδηλώσεις του Δήμου ήταν κατά κοινή ομολογία οι επιτυχέστερες των τελευταίων ετών. Δεν είχαν να κάνουν μόνο με κλαρίνο και μπουζούκι, (όχι ότι δεν είναι απαραίτητα κι αυτά), αλλά γενικά το πολιτιστικό επίπεδο ήταν ιδιαίτερα ανεβασμένο.

 12

Είτε αφορά στα Μποτσάρεια, που πλέον έχουν αποκτήσει μια σταθερή δομή, είτε στις διάφορες εκδηλώσεις στα χωριά, ήταν όλες άριστα προετοιμασμένες και συγκέντρωσαν πολύ κόσμο που τις παρακολούθησε με μεγάλο ενδιαφέρον.

Στον Προυσό για παράδειγμα έγινε η παρουσίαση των γραπτών μνημείων του μοναστηριού.  Στην Βράχα είχαν ένα ιστορικο-κοινωνικό-μουσικό δρώμενο αφιερωμένο στη ζωή στη Σμύρνη που κράτησε το ακροατήριο καθηλωμένο μέχρι τη λήξη του, πλαισιωμένο με χορωδία από παιδιά του χωριού και υψηλότατο επιστημονικό επίπεδο. Πώς άλλωστε θα μπορούσε να γίνει διαφορετικά, αφού υπεύθυνη ήταν η αεικίνητη και αειθαλής Νάνσυ Ντζιώρα με τον τοπικό Σύλλογο;

Στη Φουρνά παρουσιάστηκε το βιβλίο της εκπαιδευτικού Μαρίας Ρέλλια, με τόσο πρωτότυπο τρόπο, που θα τον ζήλευαν και βιβλοπαρουσιάσεις στον Ιανό! Κι εδώ η συμμετοχή της Δασκάλας Κικής Λάππα και του τ. προέδρου ης Ενώσεως Ευρυτάνων Αμερικής «Το Βελούχι» Ανδρέα Καμπιζιώνη ήταν εχέγγυα της επιτυχίας. Στην Δομνίστα και την Αγία Τριάδα εγκαινιάστηκαν δύο υπέροχα λαογραφικά μουσεία με πρωτοβουλία των αντίστοιχων πολιτιστικών συλλόγων και των προεδρείων τους.

Αλήθεια όμως, γιατί άραγε ένα μικρό λαογραφικό μουσείο έχει τόση σημασία που ξεσηκώνει ολόκληρα χωριά και φέρνει ανθρώπους που ζουν μακριά σε μια εκδήλωση εγκαινίων;

Όταν τον περασμένο Απρίλη, βρέθηκα στη Ρουμανία, σε ένα μικρό χωριό 500 περίπου ψυχών, μας πήγαν σε ένα μικρό μουσείο σαν αυτά που εγκαινιάστηκαν φέτος. Ο υπεύθυνος, χωρίς καμιά βοήθεια από το κράτος (παντού η φτώχεια είναι ίδια) μάζευε σ' όλη του τη ζωή τεκμήρια του παρελθόντος, κασετόφωνα, φωτογραφικές μηχανές, αγροτικά εργαλεία, φωτογραφίες, παλιά σχολικά βιβλία, φωνογράφους, δίσκους ό,τι μπορεί να έπεφτε στα χέρια του.  Παρ' όλο που εξαιτίας της αγραμματοσύνης του δεν μπορούσε καν να το εκφράσει με λόγια, είχε την αίσθηση  ότι κάνει κάτι πολύ σπουδαίο.

Μιλούσε με τα ίδια λόγια που μου μίλησε προ ετών ο Αλέκος ο Χουλιαράς στο Καρπενήσι που κι εκείνος έχει φτιάξει το δικό του μουσείο στο σπίτι του, ένας άλλος φίλος που έχει ένα δωμάτιο με συλλογή από παλιά "Ρομάντζο", κι ένα σωρό άλλοι. Κι οι λέξεις αυτές είχαν να κάνουν με τον πολιτισμό, την εθνική ταυτότητα, την Ιστορία

Γιατί όμως άραγε να πιστέψει κανείς ότι μια τέτοια προσπάθεια, ένας αργαλειός και μια κάπα, ένα παλιό κασσετόφωνο και λίγες φωτογραφίες ή μερικά παλιά σχολικά βιβλία, αποτελούν ακρογωνιαίο πολιτιστικό λίθο;

Είναι απλό: Διότι αποτελεί ένα μέσο αντίστασης στην ισοπεδωτική λαίλαπα που κατατρώγει το παρελθόν και το διαγράφει, με στόχο να μην αποτελεί σημείο αναφοράς. Είναι ολοφάνερο ότι οι διάφορες εξουσίες διαχειρίζονται το χρόνο με στόχο να μην υπάρχει μνήμη. Να ζει κανείς μόνο για το σήμερα. Ας πάρουμε για παράδειγμα την τηλεόραση: Μας βομβαρδίζουν επί μέρες με μια είδηση, η οποία ξαφνικά οδηγείται στη χωματερή της ενημέρωσης. Χωρίς καμία εξήγηση. Αυτό είναι μια προσβολή, μια αποδόμηση των αξιών και έχει τρομερή επίπτωση πάνω στο συναίσθημα του ανθρώπου. Καταλύουν τον συναισθηματικό κόσμο, του επιτίθενται με καταιγιστικό ρυθμό.  Γι' αυτό κυριαρχεί η μοναξιά.

Να λοιπόν ποια είναι η αξία αυτών των λαογραφικών μουσείων. Είναι ένας παράγοντας αντίστασης απέναντι σε αυτές τις τεχνολογίες, τις εξουσίες που θέλουν να κατασκευάσουν τέτοιας μορφής υποκειμενικότητες και ατομικισμούς. Και δεν είναι μόνο αυτό. Το μουσείο δίνει και πάλι υπόσταση στο παλιό σχολείο. Το προστατεύει από το να γίνει στάβλος, αποθήκη, ερείπιο. Διατηρεί την πνευματική του αποστολή, με έναν άλλο τρόπο τώρα, αλλά σίγουρα εντός του αρχικού του στόχου.

Με το που κλειδώνουν την πόρτα οι υπεύθυνοι, τα εκθέματα μένουν μόνα τους να συνομιλούν με τον χρόνο, να σωρεύουν σκόνη και μνήμες. Όμως ώρα με την ώρα, μέρα με τη μέρα, χρόνο με το χρόνο η αξία τους μεγαλώνει, μέχρι που θα έρθει ένα άλλο καλοκαίρι, μια άλλη παρέα, θα τα ξεσκονίσει, θα αναστοχαστεί πάνω στις μνήμες που κουβαλάνε, θα ενώσει εκ νέου την εμπειρία της δικής του εποχής, με την εμπειρία που φέρουν τα εκθέματα αλλά και με την εμπειρία αυτών που ήταν παρόντες στα εγκαίνια. Και αυτό γιατί οι φωτογραφίες που έβγαλαν, τα λόγια των ομιλητών, τα χαμόγελα και οι φυσιογνωμίες θα αποτυπωθούν, θα τυπωθούν και θα εκτεθούν στους ίδιους τοίχους - ένας ακόμα κρίκος στην αλυσίδα αυτών που υπήρξαν, αυτών που υπάρχουν και αυτών που θα υπάρξουν στο μέλλον.

Το λαογραφικά μουσεία των χωριών μας  είναι μια χρονοκάψουλα, μια μηχανή του χρόνου. Κάθε φορά που θα μπαίνει κάποιος ή κάποια σε αυτό γίνεται χρονοταξιδιώτης επικοινωνεί με προγόνους και επιγόνους, αφήνει το στίγμα του πάνω στον αέναο ρου της ιστορίας, κερδίζει κατά κάποιον τρόπο την αθανασία.

Και από αυτό το γεγονός πηγάζει και η ευθύνη αυτών που τα έστησαν και αυτών που θα τους διαδεχθούν στο μέλλον, αλλά και όλων μας. Να διατηρήσουμε την χρονοκάψουλα αυτή σε καλή κατάσταση, να την έχουμε προσβάσιμη ανά πάσα στιγμή, σε όποιον θέλει να την επισκεφτεί, να διοργανώνονται ομιλίες, εκδηλώσεις, προβολές, γλέντια, συναντήσεις, να μαζεύεται κι άλλο υλικό, να τα εμπλουτίζουμε, να τα προστατεύουμε.