Greek Albanian English French German Italian Portuguese Russian Spanish Turkish
Κυριακή, 17 Δεκεμβρίου 2017

ev media-logo

ΒΙΒΛΙΟ. Τι Είναι Ο Λαϊκισμός; Του Jan-Werner Muller

770

Τι είναι ο λαϊκισμός; Τι κοινό έχουν η Μαρί Λεπέν, ο Ντόναλντ Τραμπ, ο Βίκτορ Ορμπάν, ο Ούγκο Τσάβες, ο Μπέπε Γκρίλο, η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ και οι Podemos και θεωρούνται όλοι τους "λαϊκιστές"; Έχουν, στην πραγματικότητα, κάποια σημαντικά κοινά ή όχι; Μήπως απλά ενδέχεται να εφαρμόζουν κάποιες κοινές πρακτικές ή και αυτό αμφισβητείται; Οποιοσδήποτε ασκεί κριτική στη Wall Street ή στην Ε.Ε. ή στον φιλελευθερισμό ή στις κατεστημένες ελίτ είναι αυτομάτως λαϊκιστής; Ποια, ακριβώς, είναι η διαφορά μεταξύ δεξιού και αριστερού λαϊκισμού; Ο λαϊκισμός φέρνει την κυβέρνηση πιο κοντά στους πολίτες ή, μήπως, αποτελεί απειλή για τη δημοκρατία; Πρέπει να αποκλείσουμε τους λαϊκιστές από τον δημόσιο διάλογο ή οφείλουμε για το καλό της δημοκρατίας να τους εντάξουμε στο πολιτικό παιχνίδι προσπαθώντας ταυτόχρονα να αποδομήσουμε τις αξιώσεις τους; Ποια γλώσσα χρησιμοποιούν οι λαϊκιστές; Τι υπόσχονται να κάνουν όταν κυβερνήσουν και τι κάνουν πραγματικά όταν παίρνουν την εξουσία στα χέρια τους; Και το πιο σημαντικό: Ποιος είναι, τελικά, ο "λαός" και ποιος είναι σε θέση να μιλάει στο όνομά του; Υπάρχει κάποιο νόμιμο ή φυσικό (ή και τα δύο) δικαίωμα στην αποκλειστικότητα του λαού;

Για τον Γιαν-Βέρνερ Μύλερ, σ’ αυτό το εξαιρετικό δοκίμιο, ο πυρήνας του λαϊκισμού εντοπίζεται ακριβώς στην απόρριψη του πλουραλισμού. Οι λαϊκιστές πάντοτε θα ισχυρίζονται ότι οι ίδιοι και μόνον οι ίδιοι εκπροσωπούν τον λαό -τη "σιωπηλή πλειοψηφία"- και τα πραγματικά του συμφέροντα, κόντρα, υποτίθεται στις διάφορες ελίτ που κυβερνάνε και αποφασίζουν δίχως να τον λαμβάνουν υπόψη τους. Όμως, οι λαϊκιστές, επικαλούμενοι την αξίωσή τους για αποκλειστική ηθική αντιπροσώπευση του λαού, σε περίπτωση που αποκτήσουν επαρκή εξουσία, σταδιακά μετατρέπονται κι αυτοί σε μια νέα «ελίτ», φροντίζοντας τόσο με θεσμικό τρόπο (π.χ. τροποποιήσεις συντάγματος) όσο και μέσω πελατειακών σχέσεων (νεποτισμός, βόλεμα ημετέρων) την παγίωση τους μέσα στο υπάρχον σύστημα. Μια πράξη που εντέλει μόνο δημοκρατική και φιλολαϊκή δε μπορεί να χαρακτηριστεί.